Smolenska, Zaneta; Barraclough, Rufus; Dorniak, Karolina; Szarmach, Arkadiusz; Zdrojewski, Zbigniew


Abstract. The heart is one of the major organs commonly involved in systemic sclerosis. Myocardial fibrosis has been identified in a high percentage of these patients. Most systemic sclerosis patients with cardiac involvement are subclinical, especially early on in the course of their disease. To accurately identify cardiac involvement and improve diagnosis and treatment, imaging techniques should be implemented on a regular basis following diagnosis. In this review, we discuss the up-to-date pathophysiologic basis of cardiac involvement, the cardiac manifestations, and the diagnostic methods which have been published in the literature.

Recent studies have shown that tissue Doppler imaging is a promising evaluation technique in the bedside detection of cardiac involvement. Cardiovascular magnetic resonance is an operator-independent method used for detecting systemic sclerosis cardiac involvement. It is an especially useful tool in the early stages of the disease when patients may be asymptomatic. At present, it is the most promising imaging technique for the diagnosis, follow-up and response to therapy in clinical practice.

Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER


Temple, Norman J; Guercio, Valentina; Tavani, Alessandra
Abstract. In this article we critically evaluate the evidence relating to the effects of the Mediterranean diet (MD) on the risk of cardiovascular disease (CVD). Strong evidence indicating that the MD prevents CVD has come from prospective cohort studies. However, there is only weak supporting evidence from randomized controlled trials (RCTs) as none have compared subjects who follow a MD and those who do not. Instead, RCTs have tested the effect of one or two features of the MD. This was the case in the Prevenciόn con Dieta Mediterránea (PREDIMED) study: the major dietary change in the intervention groups was the addition of either extra-virgin olive oil or nuts. Meta-analyses generally suggest that the MD causes small favorable changes in risk factors for CVD including blood pressure, blood glucose, and waist circumference. However, the effect on blood lipids is generally weak. The MD may also decrease several biomarkers of inflammation including C-reactive protein. The seven key features of the MD can be divided into two groups. Some are clearly protective against CVD (olive oil as the main fat; high in legumes; high in fruits/vegetables/nuts; and low in meat/meat products and increased in fish). However, other features of the MD have a less clear relationship with CVD (low/moderate alcohol use, especially red wine; high in grains/cereals; and low/moderate in milk/dairy). In conclusion, the evidence indicates that the MD prevents CVD. There is a need for RCTs that test the effectiveness of the MD for preventing CVD. Key design features for such a study are proposed.
Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER
Argueta, Erwin E; Paniagua, David
Abstract. The need to quantify blood flow through the heart has led to the development of different techniques for its measurement. The three main approaches are the Fick method, dye dilution and thermodilution techniques. The latter two are based on the use of indicators that indirectly quantify blood flow. These have slowly been developed over centuries, from the concept of measuring blood flow, to a technique, and its clinical utility. Thermodilution is the most popular dilution method used for measuring cardiac output in the clinical setting. The information obtained during this procedure is relevant in the process of clinical decision making in patients with critical illness, valvular heart disease, and congestive heart failure. The technique increased in popularity in the early 1970’s after Swan and Ganz invented the pulmonary artery catheter which simplified thermodilution enough to utilize it as a bedside procedure. This was only possible with simple yet clever engineering methods which are not commonly known in the medical community. Despite these advancements, the concept of measuring cardiac output by dilution techniques is one where its optimal use in the clinical setting continues to be an area of investigation. The thermodilution concept and the mechanism of measuring cardiac output will be discussed in the following review.
Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER

31 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος

Η Πιεδκαρ λόγω της ημέρας κατά του καπνίσματος σας ενημερώνει για ένα μοντέρνο κάπνισμα το Ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο, με ποικίλες και διαρκώς εξελισσόμενες μορφές, είναι ένα κατασκεύασμα των τελευταίων 12 ετών, αν και ως ιδέα είχε εκφραστεί ήδη από τα μέσα του 20ου αιώνα. Βρίσκει γόνιμο έδαφος ανάπτυξης και εξάπλωσης σε μια εποχή όπου ο γενικός πληθυσμός συνειδητοποιεί όλο και πιο έντονα τα σοβαρά προβλήματα υγείας που προκαλεί το κάπνισμα. Τα ανταλλακτικά φυσίγγια της ”πρώτης ύλης” για την παραγωγή του εισπνεόμενου ατμού εμπεριέχουν κατά κανόνα νικοτίνη, δημιουργώντας νέα δεδομένα στο πεδίο της οργανικής αλλά και της ψυχολογικής εξάρτησης.

Και ενώ τα ποσοστά καπνιζόντων σε παγκόσμια κλίμακα παρουσιάζουν αργή αλλά σταθερή μείωση (πιο έντονη μείωση σε Αμερική και Ευρώπη), θολό είναι επί του παρόντος το τοπίο σχετικά με το τι είναι κατ΄ουσίαν η σύγχρονη αυτή συνήθεια του….”ατμίσματος”;Μια νέα μόδα με παράλληλο, πρακτικά ανταγωνιστικό ρόλο σε σχέση με το κλασικό τσιγάρο; Μια ακόμα μέθοδος διακοπής καπνίσματος και απεξάρτησης από τη νικοτίνη; Δούρειος Ίππος για την έναρξη καπνίσματος (νέα άτομα-μη καπνιστές) ή για την υποτροπή (πρώην καπνιστές); Μια παράλληλη έξη εν ενεργεία καπνιστών; Εμπορική κίνηση για την αποκόμιση γιγαντιαίων κερδών εταιριών που καθοδηγούνται (ή εξαγοράζονται) από τις καπνοβιομηχανίες; Η απάντηση είναι….λίγο από όλα αυτά. Ο χρόνος θα ξεχωρίσει και σε αυτό το θέμα την ήρα από το στάχυ. Αρκεί μόνο να τονιστεί η δυναμική του φαινομένου αυτού, με 4% των ενηλίκων και 50% όσων θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα, να δηλώνουν ήδη εν ενεργεία ατμιστές1.

Ένα βασικό ερώτημα αφορά τα πιθανά προβλήματα υγείας που προκαλεί η νέα αυτή συνήθεια. Και σε αυτό το θέμα, μέγιστη σημασία έχει το ερώτημα που αφορά την οπτική γωνία του καθενός: Συγκρίνεται με το ήδη καταδικασμένο τσιγάρο, όπου θεωρητικά και πιθανώς και πρακτικά (με βάση την πρώιμη εμπειρία) υπερτερεί, ή με την πλήρη αποχή από καπνό και ατμό; Με απλά λόγια είναι εντελώς αθώο το ηλεκτρονικό τσιγάρο ή απλώς….λιγότερο κακό από το αντίστοιχο κλασικό; Εδώ η απάντηση είναι σαφής: Δεν είναι αθώο για την υγεία, με τα πρώτα προβλήματα να έχουν ήδη καταγραφεί (π.χ.περιπτώσεις χημικής πνευμονίτιδας από την εισπνοή αιθέριων ελαίων), ενώ πολλές είναι οι βιβλιογραφικές αναφορές για την παρουσία καρκινογόνων (π.χ. φορμαλδεΰδη) και αθηρογόνων (π.χ. ακρολεϊνη) χημικών ουσιών στον ατμό του ηλεκτρονικού τσιγάρου1,2. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο βρίσκεται στη 2η δεκαετία κυκλοφορίας του και πως το κλασικό κάπνισμα έχει ένα λανθάνοντα χρόνο τουλάχιστο δύο δεκαετιών για την εκδήλωση των σοβαρών προβλημάτων υγείας που επιφέρει, γίνεται σαφές ότι είναι πολύ νωρίς για να έχει κανείς σαφή άποψη για το θέμα αυτό. Δύσκολα όμως το μέλλον δεν θα είναι επιβαρυντικό και για τη νέα αυτή συνήθεια.

Σε ότι αφορά τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ως μέσου απεξάρτησης από τη νικοτίνη, αντικρουόμενες είναι οι αναφορές της βιβλιογραφίας: από έντονα ενθαρρυντικές έως απογοητευτικές. Δύο τυχαιοποιημένες μελέτες (vsplacebo) επί του θέματος αυτού αναφέρουν σχετικά χαμηλά ποσοστά επιτυχούς διακοπής καπνίσματος, περί του 10% (αλλά διπλάσια σε σχέση με το placebo)3. Η θέση της ιατρικής κοινότητας για το θέμα αυτό πρέπει να είναι η επισήμανση προς τους ερωτώντες ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι φαρμακευτικό, αλλά εμπορικό προϊόν. Ως εκ τούτου, δεν συστήνεται από την ιατρική κοινότητα. Απλώς, δεν πρέπει να αποθαρρύνουμε καπνιστές να κάνουν μια προσπάθεια απεξάρτησης από το κλασικό τσιγάρο μέσω του ηλεκτρονικού, όταν αυτό αποτελεί δική τους ισχυρή επιθυμία. Πρέπει να τονιστεί εδώ πως, πέρα από την απαγόρευση καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους χώρους και τους κλειστούς χώρους συνάθροισης κοινού που ισχύει ήδη στη χώρα μας από το 2009 (αλλά δεν εφαρμόζεται, ως γνωστό, με συνέπεια), παράλληλη απαγόρευση ισχύει για το ηλεκτρονικό τσιγάρο(Ν. 4419/2016 – ΦΕΚ 174/Α/20-9-2016: Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την Οδηγία 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) με απαγόρευση χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου σε δημόσιους χώρους και από ανηλίκους (κάτι που είναι λιγότερο γνωστό). Η Πολιτεία φαίνεται ότι λαμβάνει έγκαιρα μέτρα, διαβλέποντας τον επιβλαβή ρόλο της νέας αυτής συνήθειας, η οποία εν ολίγοις βασίζεται σε παραπλανητική λογική, ποντάροντας στο παλαιότερο πολιτικό επιχείρημα – άλλοθι της…. καμένης γης (ως συνέχειας του τσιγάρου εν προκειμένω, και όχι της προηγούμενης κυβέρνησης).

Συμπερασματικά, το τοπίο δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο για τη νέα αυτή μόδα που μπαίνει δυναμικά στην καθημερινότητα των σύγχρονων κοινωνιών. Η επιστημονική κοινότητα είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της νέας αυτής έξης. Ρόλος του σύγχρονου ιατρού είναι να ενημερώνει απλά, κατανοητά και πιστευτά τον ασθενή του (αλλά και τον υγιή πληθυσμό) για το ηλεκτρονικό τσιγάρο επί τη βάσει των ως άνω δεδομένων και προβληματισμών, στα πλαίσια της γενικότερης προσπάθειας ενθάρρυνσης και υιοθέτησης ενός υγιεινού τρόπου ζωής.


  1. H. Qasim, Z. A. Karim, J. O. Rivera et al. Impact of Electronic Cigarettes on the Cardiovascular System. J Am Heart Assoc. 2017;6:e006353.

  2. J. L. Nitzkin. More on Hidden Formaldehyde in E-Cigarette Aerosols N Engl J Med 2015; 372:1575-1577.

  3. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 9. Art. No.: CD010216

Μάργος Παναγιώτης, Επιμελητής Α΄, Α΄Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν.Νίκαιας – Πειραιά. “Άγιος Παντελεήμων”

Μάργος Νικόλαος Φοιτητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Πάτρας


Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:


Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s